ADOLYGU BARNETT YN HER FAWR YNG NGWLEIDYDDIAETH CYMRU

23/10/2014

Go brin y bu Fformiwla Barnett erioed yn destun sgwrs ar strydoedd ac yn nhafarnau Arfon. Ond fu yna erioed fwy o angen diwygio’r drefn sy’n penderfynu faint o arian mae’r Trysorlys yn ei neilltuo ar gyfer Cymru. Byddai gwneud hynny’n lliniaru rhyw gymaint ar effaith y cwtogi ariannol sy’n llethu’n gwasanaethau.

Yr wythnos diwethaf cyhoeddodd Llywodraeth Cymru doriad enbyd yn yr arian sydd ar gael i gynghorau lleol. Bydd yn rhaid i Wynedd ddod o hyd i £45 miliwn o arbedion ar ben y cynilo sydd wedi eu gwneud yn barod. Un maes sy’n cael ei daro yw’r gwasanaeth bysiau o Fangor i ddyffrynnoedd Llanberis ac Ogwen, sy’n achosi cymaint o anhwylustod.

Mae pawb gan gynnwys ei hawdur, yr Arglwydd Barnett, yn cytuno bellach fod Fformiwla Barnett yn annheg i Gymru oherwydd ei bod wedi ei seilio ar boblogaeth yn hytrach nag angen. Mae yna gytundeb rhyng-bleidiol yn y Cynulliad y dylid ei hadolygu. Ac eto mae pob un o brif bleidiau Llundain wedi gwrthod gweithredu ar hyn pan oedden nhw mewn grym.

Go brin y bydd hynny’n newid, oherwydd bod y pleidiau hynny wedi addo cadw fformiwla Barnett yn ystod y rhuthr i brynu pleidlais Na yn refferendwm annibyniaeth yr Alban. Bydd hyn yn un o brif heriau gwleidyddiaeth Cymru yn y misoedd i ddod.