AMSER GWAEL I FOD YN GYNGHORYDD

15/07/2014

Mae dadlau diweddar rhwng David Cameron a Llywodraeth Cymru ynglyn a chfylwr y Gwasanaeth Iechyd Gwladol ar y naill ochr i Glawdd Offa wedi tynnu sylw oddi ar yr argyfwng difrifol sy’n wynebu’r gwasanaeth ym mhobman. Mae’r boblogaeth yn heneiddio, triniaethau’n mynd yn ddrutach a chyllidebau’n cael eu tocio. Cafodd Cameron ei rybuddioi gan gyn weinidogion y Glymbalid fod angen cynnydd sylweddol mewn incwm i rwystro’r system rhag dymchwel yn fuan.

Er bod iechyd yng Nghymru wedi ei ddatganoli, mae’r arian sy’n cael ei ddarparu ar gyfer y system yn gyfran uniongyrchal o gyllideb iechyd Lloegr. Does gan Lywodraeth Cymru ddim pwer i godi ei harian ei hun, ac fe all fod yn gyndyn i dorri’r gwario ar iechyd.  

Yn ddiweddar fe gynghorodd gweinidog llywodraeth leol Cymru, Lesley Griffiths, arweinwyr llywodraeth leol i ystyried y posibilrwydd o orfod cwtogi hyd at 4.5% ar eu gwario yn y flwyddyn ariannol nesaf. Bydd hyn yn effeithio ar ysgolion, gwasanaethau cymdeithasol, llyfrgelloedd, canolfannau hamdden a meysydd eraill.  

Ar ol dioddef blynyddoedd o galedi, a gyda rhai yn honni fod yr economi ar i fyny, byddai’n hawdd inni gredu fod y gwaethaf drosodd. Nid felly y mae. Mae rhagor o benderfyniadau anodd ac amhoblogaidd i’w wgneud, ac nid dyma’r amser gorau i fod yn gynghorydd.